روان شناسي و ديدگاه هاي جديد

((درس هايي از دكتر تبريزي))

تعليم و تربيت پديده اي دراز مدت است كه از قبل از تولد تا بزرگسالي ادامه دارد .

25% از معلوليت ها و تيزهوشي ها مربوط به اين دوره است در صورتيكه ما در دوران بارداري از نظر جسمي ياروحي دچار مشكلي باشد جنين از آن تاثير مي پذيرد. حتّي محققين ثابت كرده اند كه در ماه نهم جنين صداهاي خيلي بلند را مي شنود .

بديهي است اگر زماني كه دستگاه شنوايي شكل مي گيرد، شنيدن را با صداهاي خوش همراه كنيم تجربه خوبي به قدرت شنوايي داده ايم . اگر شور و شوق زندگي در فردي كم است يا اگر او پرخاشگر و . . . است ريشه در دوره كودكي است .در سه سالگي اگر كودك در معرض تهاجم بكن و نكن هاي بي قاعده والدين قرارگيرد در بزرگسالي نسبت به مافوق خود احساس بدي خواهد داشت . زيرا او احساسات قبلي را به دوران جديد انتقال مي دهد بسياري از مشكلات بزرگسالي مربوط به از تولد تا ده سالگي است كه براي علاج آن بايد گره هاي قبلي گشوده شود . براي حل مشكلات در سنين كلاس دوم و سوم كار مستقيم جواب نمي دهد بچه ها معمولاً در اينگونه موارد همان پاسخ هايي را ارائه مي كنند كه از ديگران آموخته اند امّا احساسات واقعي آنها در نقاشي و برخي از بازي ها قابل مشاهده است .

خواندني هائي در قالب قصه با نقش حيوانات و پرندگان و مطرح كردن پرسش در مورد حيوانات راه گشا مي باشد براي مثال : (( چرا گنجشك چنين تصميمي گرفت ؟ و يا چرا مورچه چنين كرد ؟)) در زندگي بايد هرچيز سرجاي خودش باشد و منطق برمسائل حكمفرما باشد در حاليكه در رياضي هم به جاي منطق به عمليات آن پرداخته مي شود. دكتر حسابي از قول دكتر هشترودي مي گويد : (( اگر منطق رياضي به دنيا مسلط شود هرچيز سرجاي خودش قرار مي گيرد و صلح جهاني تضمين مي گردد )) ما فارغ از هزگونه كنش و آئين فرهنگي به خاطر انسان بودن ارزشمند هستيم ( و لقد كرمنا بني آدم. . . ) انسان به نفس انسان بودن محترم است و ما بنا به علّت هاي جانبي و عارضي ديگر هركس را در جايگاهي قرار مي دهيم . هدف اصلي از آموختن خواندن و نوشتن ، دميدن روح زندگي در آنهاست .

در حاليكه در جريان همين آموزش نيز ما به راحتي آنها را با يكديگر مقايسه مي كنيم و با تشويق يك نفر، ديگران را سركوب مي كنيم در حاليكه آنها از نظر جسمي ، ذهني ، خانوادگي و ده ها عامل ديگر با هم تفاوت دارند پس تشويق سوگلي هاي داخل كلاس به قيمت تحقير بقيه دانش آموزان تمام مي شود وقتيكه منطق رياضي بر ما حاكم نيست پس در استدلال كم مي آوريم .

يكي ديگر از نكته هاي مهم تربيت در ده سال اول زندگي اينست كه بچه ها را با پديده هاي مختلف زندگي درگير كنيم كه معمولاً بچه هاي خانواده هاي مرفّه به علّت ارائه خدمات اضافي از طرف والدين از آن محروم مي مانند .

v ارائه الگوهاي مناسب در خانه و مدرسه نيز از تاثير به سزايي برخوردار است براي مثال كودك دو ساله حركات روزنامه خواندن پدر را تقليد نموده و حتي لبان خود را بهم مي زند يك سري از درگيري هاي كودكان حركتي و جسماني است .

v به منظور ايجاد اعتماد به نفس و آرامش رواني اعتقادات قلبي ماورائي براي بچه ها خيلي مهم است كه آرامش بي نظيري را به همراه دارد .

v رشد فضائل اخلاقي در فرزندان، زندگي بزرگسالي آنها را آرام تر مي سازد خودخواهي فرزند شما چقدر است، ديگر خواهي او چقدر است ؟ آيا هميشه بخشش مي كند؟ يا هرگز به بخشش حاضر نمي شود و . . . رعايت استاندارها در بخشش الزامي است .

v خطا يك بار قابل بخشش است و در صورت تكرار بخشش آن جايز نيست معنا را وارد زندگي فرندانمان كرده و عشق را در وجود آنها زنده كنيم تا آنها را به تحرك وادارد .

v ايجاد فرصت فعاليت هاي گروهي باعث خواهد كه بچه ها در گروه رشد كنند ، در گروه مشكلات آنها شناسايي و در گروه درمان شوند مدارس بايد به اهميت اين موضوع پي ببرند در گروه هدايت مربي بايد به نوعي باشد كه هيچكس به زمين نخورد .

v به طرز عمل نيمكره ها توجه داشته باشيم ما همه به طور معمول راست برتريم كه با چپ برتر تفاوتي نمي كند امّا تداخل كاري آنها ايجاد زحمت مي كند براي مثال ممكن است كودكي دست راست برتر و چشم چپ برتر باشد بنابراين براي نوشتن مجبور مي شود نا متعادل بنشيند و نا متعادل نگاه كند با اجراي تكنيك هايي اين عيب مي تواند بعد از يك ماه برطرف شود بنابراين شتاخت اين مسائل در يادگيري دخيل است براي رسيدن به معنا و خلاقيت بايد نيمكره راست را تقويت كنيم .

v توجه به هوش بهر، نكته ديگري است كه در زندگي تحصيلي كودكان اهميت دارد . نا هم ترازي در هوش بهر سبب مي شود كه دانش آموز بعضي چيزها را ياد نگيرد علت نا هم ترازي عدم وجود تجاربي است كه همه ابعاد را رشد مي دهد براي مثال ايراني ها مفاهيم كوچك تر و بزرگتر را بهتر ياد مي گيرند امّا در استدلال عقب تر هستند .

اين پديده در دوران هاي طولاني قبل هنوز به صورت علم مطرح نبود بعد از انقلاب ؟ به صورت علم در آمد و قبل از آن هرگونه جستجوگري در اين رابطه تحقير مي شد و كند و كارهاي روان كاوي امري مطرود بود در صورتيكه امروزه مشكلات روحي رواني افراد براساس اصل (( ؟ ... تا پيش مي رود پس نسبت به گذشته دست كاري هايي لازم است و تحليل هاي علت و معلول مطرح مي باشد. موضوع مهم يادگيري در مجاورت با خوشايندها نه تنها به آساني انجام نشده بلكه مشكلاتي پيدا مي كند همه يادگيري ها شرطي است و بايد با خوشايندها همراه شود .

موضوع تحليل علت و معلولي در دوره هاي بعدي زير سوال قرار گرفت و اين ترديد نه به خاطر اين بود كه اين روش غلط باشد بلكه در مقابل به عنوان عكس سياه و سفيد مطرح مي شود در حاليكه عكس رنگي جزئيات را نيز نمايش مي دهد .

ديدگاه جديد روابط تعاملي انسان درون يك سيستم است .

A روي B و B روي A اثر مي گزارد دامنه اين متغيرها دائماً در گسترش است و اين علّت به صورت حلقوي مطرح مي باشد .

در علت حلقوي به صورت حلقه هاي يك زنجير آغازي وجود ندارد زيرا اولين حلقه و آخرين حلقه بهم پيوسته است پس نهايتاً نظريه سيستم ها مطرح شد و تلاش در سيستم سيكل به ما جواب مساعد مي دهد پس دسدگاه نهايي ديدگاه تعامل است ديدگاه سيستمي ادعا مي كند كه در حل مسائل تمام متغير ها و عوامل را مي بيند و و به آن توجه دارد . بشر از ابتدا تا انتها زندگي خود به عشق دادن و عشق گرفتن نيازمند است و اگر اين نياز را در خانواده برطرف نشود از راه هاي ديگري به جبران مي پردازد براي مثال با شغل خود زندگي مي كند و يا . . .

در سيستم خانواده بايد هركس، هر چيز سر جاي خودش باشد و منطق برمسائل حاكم باشد . بچه ها بايد جايگاه خودشان را داشته باشند و در رابطه با خواسته هاي خود براي بدست آوردن هر امتيازي زحمت بكشند آنها را سخت كوش تربيت كنيم .

ارّه هاي خود را به موقع تيز كنيم Onjabet ایران!

كدام دانش آموز اختلال يادگيري دارد ؟

دانش آموزاني كه از هوش كافي و سلامت كامل برخوردارند امّا در يك يا چند درس موفق نمي شوند ، به نوعي دچار اختلال يادگيري هستند. كه به آنها اصطلاحاًLDگفته مي شود .

اختلال يادگيري پديده اي موروثي و ژنتيكي نيست . بلكه به عدم مراقبت هاي لازم در دوران رشد بالاخص از يك تا سه سالگي بر مي گردد .

دانش آموزانLD به مركز يا مدرسه خاصّي احتياج ندارند و با بكارگيري تكنيك هاي ويژه اي قابل درمان مي باشند . اين درمان نه تنها مشكلات خانه و مدرسه را حل مي كند بلكه در رابطه با خسارت هاي ناشي از افت تحصيلي يك خدمت كلان ملّي مي باشد . بي توجهّي به اين موضوع در دانش آموزان LD، عدم چشيدن مزه شيرين موفقّيت و سرزنش هاي احتمالي در خانه و مدرسه به تدريج ، موجب ايجاد آفت هاي رواني و تباه كردن زندگي آنها مي شود. در اختلال يادگيري بخش هاي عملي كه منجر به يادگيري مي شود . با هم ، تراز ، نيستند ياخته هاي عصبي در بدن انسان نقش گيرنده را ايفا مي نمايد .كه بايد با ايجاد فرصت هاي مناسب به قدر كافي تحريك شده و طول و تعدادشان زياد شود در اين صورت است كه از محيط چيزهاي بيشتري گيرشان مي آيد و يادگيري بهتر انجام مي شود . در غير اين صورت حاصلشان از محيط كم و اختلال يادگيري در پي آن حادث خواهد شد .

براي مثال مشكل كور- رنگي در ايران بسيار كمتر از آمريكاست زيرا بچه هاي ايران با زندگي روي قالي هاي رنگارنگ با آن همه تنوع در رنگ ، ادراك ديداري قابل توجهي پيدا مي كنند .مادران آگاه مي توانند با استفاده از انواع رنگ ها در محيط خانه تجربه سازنده اين مشاهده را به فرزندان خويش هديه نمايند .

بخش مهمي از ادراكات ما از طريق پوست بدن صورت مي گيرد. نوازش پوست بدن كودك در مواقع لازم موهبتي بزرگ براي دوران يادگيري است . روح مادربزرگ هاي قديم شاد كه با حضور گرم خود در خانواده به اين نياز كودكان به خوبي پاسخ مي دادند . متخصصين امروزه براي درمان اختلالات يادگيري در كودكان بيش فعال از تمرين نوازش هاي پوستي استفاده مي كنند و براي درمان اختلال خواندن و نوشتن مددكاران روي پوست كمر كودكان با دست مطالبي را مي نويسند و كار درمان آنها را پيش مي برند . هر چه تحريكات از طريق پوست بدن بيشتر باشد قدرت يادگيري بيشتر مي شود .

افرادي كه در كودكي به قدر كافي مورد نوارش بزرگتر ها از طريق پوست بوده اند معمولاً افرادي شاد و با شوق به زندگي هستند . بر عكس محرومان از اين موقعيت در كودكي ، كساني هستند كه در بزرگسالي حتّي زندگي زناشويي نا موفقي دارند . در جريان يك پژوهش در اين رابطه يك مركز تحقيقي به گروهي پول قابل توجهي پرداخت شد تا آنها حاضر شوند به مدت يك هفته پمادي را روي سطح بدن خود داشته باشند كه آنها را از ادراكات پوستي محروم نمايد . زندگي بر اين گروه چنان سخت شد و اضطراب و استرس چنان بر آن ها مستولي گشت كه قبل از پايان هفته پول را برگردانده و التماس كردند كه پوست بدن آنها را به حال اول برگردانند .

باز هم در جريان تحقيقات به گروه ديگري پول قابل توجهي پرداخت شد كه به مدت يك هفته با چشمان بسته زندگي كرده و ميزان استرس خود را در صبح و شب يادداشت كنند آنها نيز تا پايان هفته دوام نياورده و نتوانستند اين استرس شديد را تحمل كنند . در درمان اختلالات يادگيري ، مراكز تخصصي شديداً در جست و جوي آنندكه در دوران رشد كدام حلقه يادگيري نظير گوش ، چشم ، پوست و . . . به قدر كافي تحريك نشده است .كودكان خانواده هاي مرفه كه تحت مراقبت هاي ويژه اي مي باشند معمولاً از اين حلقه هاي مفقوده زياد دارند .

نخاع در امر يادگيري نقش مهمي ايفا مي نمايد و بايد مجموعه تحريكات را كه از طريق حواس جمع و جور شده است به طور اتوماتيك حمل نموده و به مغز انتقال دهد . زماني كه مرغي سرش به كلّي جدا شده است خودش را به اين طرف و آن طرف مي زند اهميت كار نخاع بهتر در معرض نمايش است .

در عين حال كه اختلال يادگيري امري قابل علاج است امّا چندين و چند برابر نيرو و هزينه را به خود اختصاص مي دهد . براي مثال : استعداد ذخيره كردن واژگان در سه سالگي به اوج خود مي رسد كه بزرگتر ها موظّف به ارائه واژگان جديد هستند و نبايد از اين كار خسته شوند، اين انگيزه و اين استعداد در چهار سالگي تمام مي شود به همين دليل ما مي توانيم در چهار سالگي به آموزش زبان دوم بپردازيم.

در صورتيكه از اين فرصت ها به موقع و به جاي خود استفاده نشود پرونده آن براي هميشه بسته و بايگاني مي شود .

والدين در تامين پيش نيازهاي يادگيري از زمان تولد و حتّي قبل از آن مسئوليت سنگيني را به عهده دارند . ما بايد ارّه هاي خود را به موقع تيز كنيم مانند باغباني نباشيم كه از صبح تا غروب عرق مي ريخت و با ارّه كند به بريدن درختان مي پرداخت و كاري از پيش نمي برد ! او حاضر نمي شد ساعتي به شهر رفته ، ارّه خود را تيز كند و بي جهت عرق نريزد !

بدن انسان در امـر يادگيـري نقش مهمي ايفا مي كند پس هـرچه ارتباط جسمـي بيشتر باشد يادگـيري بهتر انجـام مي شود. بدن انسان مي تواند در يادگيري حرف بزند .

گفتيم بخش هاي مختلف مغز همه آنها كه اختلال يادگيري دارند سالم است امّا هم تراز عمل نمي كند. بازوي پر قدرت يك ورزشكار در اصل همان بازوي ضعيف شخصي است كه به عمرش ورزش نكرده و ساخته و پرداخته نشده است .

اگـر دانش آموزي در ديكته به جاي آژير مي نويسد آجيـر ، نه اين است كه لغت را بلد نيست . بلكه اين گوش اوست كه از حسـاسيت كافي برخـوردار

نمي باشد و ذخيره تحريكات لازم را ندارد و اينجاست كه معلم بايد از تخصص كافي برخوردار بوده و به تكرارهاي بي جهت نپردازد . اين اطلاعات از تجربيات معلمي است . همان شغلي كه در شريعت ما ، بس احترام دارد .

پيامبر عزيز اسلام (ص) در مورد افراد متملّق و چاپلوس فرمودند : (( به صورت آنها خاك بپاشيد)) . اما همين تملق را درباره معلم مجاز دانستند ! پس معلمان ما بايد اين مباحث علمي را بدانند و بتوانند به ساده گي آن ها را بيان كنند .

به مادري كه فرزندش دچار اختلال خواندن يا نوشتن است مي توان بدون زدن هرگونه مهر و ماركي گفت : (( اين مسئله با اين تمرين و اين تكنيك به سادگي درمان مي شود )) همين و بس ! امّا بايد جريان با حوصله و پيوسته پيگيري شود .

مغز انسان قدرت آن را دارد كه از موجودي محيط گزينش كرده و در يك واحد زماني ، روي مسائلي متمركز شود و مسائلي را در حاشيه نگه دارد . شناختن وسعت نيمكره ها و چگونگي عمل كرد آن با اعضاء بدن مسئله اي ساده امّا پر اهميت است .

نكند ! كه بر اثر بي توجهي والدين در خانه و مربيان در مدرسه غنچه اي پژمرد و يا نوگلي افسرده گردد !

توصیه هایی برای جداسازی اتاق خواب کودک

اگر شما هم از آمدن هر شبه فرزندتان به تختخواب تان ناراحت هستید و احساس می کنید این وضع نباید ادامه داشته باشد می توانید از روش های زیر برای مقابله با آن استفاده کنید:

۱ ـ کودک را از تختخواب تان بیرون کنید. اگر کودک وقتی که خواب هستید به تخت شما آمد شرایط خواب را برای او سخت کنید. اندکی فشار دادن او به بیرون تختخواب و تنگ کردن جای او اگر در میان شما و همسرتان خوابیده او را از کارش پشیمان می کند. خود را به خواب بزنید و به آرامی او را به بیرون تخت هل دهید یا لگد آرامی به او بزنید یا دستتان را روی او بیندازید. پس از مدتی او به این نتیجه می رسد که تخت خودش جای راحت تری برای خوابیدن است. این کار می تواند زمانی که کودک شما را به هر دلیلی به اتاق خواب خود می خواند و از شما می خواهد در کنار او بخوابید نیز تکرار شود. مطمئن باشید خوابیدن کنار فردی که همه تخت را اشغال کرده و احیانا خرناس هم می کشد چندان خوشایند نیست.۲ ـ برای این که کودک را برای خوابیدن در اتاق خود تشویق کنید به او بگویید که چقدر افتخار می کنید که او به تنهایی می خوابد. برای خوابیدن کودک در اتاق خودش می توانید یک سیستم جایزه ای تعیین کند و به ازای هر چند شب که او در اتاقش می خوابد جایزه ای کوچک به او بدهید.۳ ـ اتاق خواب کودک را به سلیقه خودش تغییر دهید. چسباندن عکس یا پوسترهایی که او آنها را دوست دارد می تواند مشوق خوبی برای خوابیدن کودک در اتاق خودش باشد. به هر حال خوابیدن در جایی که آن را دوست داریم برای همه ما لذت بخش تر است. این احساس را از کودکتان دریغ نکنید. لذت خوابیدن در محیطی دلپذیر می تواند خیلی از مشکلات را حل کند.۴ ـ عروسک های پشمالوی دوست داشتنی می توانند خواب راحت تری برای کودکتان به ارمغان بیاورند و به آنها کمک کنند تا شب را تنها نگذرانند. آنها را در آغوش کودکتان بخوابانید و به او بگویید که می توانند خواب های راحت تری برای آنها رقم بزنند و تنهایی آنها را از بین ببرند.اینها روش هایی برای خوابیدن بهتر کودکان در اتاق خواب خود است؛ البته مطمئنا تنها راه های قابل انتخاب نیست و کارهای دیگری نیز می توان برای جدا خوابیدن کودک انجام داد. بسته به این که مشکل کودک برای خوابیدن در اتاق خود چیست، این روش ها می تواند تغییر کند؛ اما آنچه باید قانون شود، جدا خوابیدن کودک از والدین و از آن مهم تر حفظ آرامش والدین برای اجرای این قانون است.

کیفیت زندگی فرزند جوان خانواده به کیفیت زندگی مادر و پدرش بستگی دارد و چون به احتمال زیاد مادر است که اوقات بیشتری را در کنار دختر یا پسر جوانش می‌گذراند، سلامتی و شادابی جسم و روانش با سلامت و نشاط دیگر اعضا به ویژه فرزند جوان بیشتر در ارتباط است. هرقدر که بتوانید در جهت حفظ سلامتی و توانایی جسمی و سرزندگی مادرتان در این سال‌ها بیشتر بکوشید، دوران بهتر و مفیدتری را پیش‌رو خواهید داشت. البته توجه به این نکته فقط برای فرزند یا فرزندانی که هنوز با مادر زندگی می‌کنند مهم نیست بلکه دختران یا پسرانی که ازدواج کرده‌اند و خود تشکیل خانواده داده‌اند، هم نقشی مهم دارند. بدانید که کیفیت «سال‌های طلایی» زندگی شما به سلامت جسمی و روانی مادرتان بستگی دارد که اکنون دیگر جوان نیست. هر آنچه در این جا برای بهبود شرایط مادران گفته می‌شود، برای حفظ نیروی جسمی و سلامتی روانی پدران در همین سنین هم صدق می‌کند و مانند آن اهمیت دارد.